ಆಹಾರಪ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯು ಸಸ್ಯಾಹಾರವೋ ಅಥವಾ ಮಾಂಸಾಹಾರವೋ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ಪಟುಗಳು ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಗತ್ಯತೆಗಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೂ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಮೊಟ್ಟೆಯು ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಆಹಾರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಸಸ್ಯಾಹಾರವೇ ಅಥವಾ ಮಾಂಸಾಹಾರವೇ ಎಂಬ ಗೊಂದಲ ಹಲವರಲ್ಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ನೀಡುವ ವಿವರಣೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಒಳಗೂ ಮರಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ಹಲವರಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಕೋಳಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡಲು ಗಂಡು ಹುಂಜದ ಸಂಪರ್ಕ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಗಂಡು ಕೋಳಿಯ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಇಡುವ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಫಲವತ್ತಾಗದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಜೀವಕೋಶ ಅಥವಾ ಭ್ರೂಣ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟೇ ತಾಪಮಾನ ನೀಡಿ ಕಾವು ಕೊಟ್ಟರೂ ಮರಿಗಳು ಹೊರಬರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಗಂಡು ಕೋಳಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೇ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಗೆ ಸಿಗುವ ಬಹುತೇಕ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಜೀವವಿಲ್ಲದ, ಫಲವತ್ತಾಗದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಸ್ಯಾಹಾರವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.
ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಕೋಳಿಗಳ ಸಂಯೋಗದ ನಂತರ ಇಡುವ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಫಲವತ್ತಾದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲೂ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮರಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಾಪಮಾನ, ಆರ್ದ್ರತೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಕಾವು ಸಿಕ್ಕಾಗ ಮಾತ್ರ ಭ್ರೂಣ ಬೆಳೆದು ಮರಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವದ ಕಣವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಮಾಂಸಾಹಾರ ಎಂದೇ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಆಹಾರ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇದರಿಂದ ದೂರವಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಯ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾಂಸ ತಿನ್ನದೆ ಕೇವಲ ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಹಾಗೂ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸುವ ಜನರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರ್ಗವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವರು ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸಸ್ಯಾಹಾರದಲ್ಲೇ ಸಮೃದ್ಧ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಪಡೆಯಲು ಹಲವು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾದ ಪನೀರ್, ಹಾಲು, ಮೊಸರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸೋಯಾಬೀನ್, ಕಡಲೆ, ಹೆಸರುಕಾಳು, ರಾಜ್ಮಾ, ವಿವಿಧ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲಿತವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಶಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ನಕಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಹೆಸರುಕಾಳು ಹಾಗೂ ಸೋಯಾ ಬಳಸಿ ಅಸಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ರುಚಿಯನ್ನು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಮೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜೀವ ಅಥವಾ ಭ್ರೂಣ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯ. ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರಾಣಿಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಆಹಾರ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಬಿಡುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಬಿಟ್ಟ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ.
